Neden pesko-vejetaryen oldum

Geçtiğimiz haziran ayında etraflıca düşünülmüş ve araştırılmış  bir kararla peskateryan olmaya karar vermiştim. Çevremdeki insanların tanıdığı ilk pesko-vejetaryen olma özelliğimle, yakınlarımın epey ilgisini çekti bu durum ve herkes yetersiz bilgileri, atıp tutmaları ve ahkam kesmeleriyle bu kararımı sorgulamaya başladı. Annem sanki uyuşturucu kullanmaya başladığımı açıklamışım gibi ağlamaklı oldu ve her telefonla konuşmamızda hala ne zaman bırakıcaksın şu et yememeyi diye söyleniyor örneğin... Komşularımızdan birinin tepkisi harikaydı sonra... "Bizim bir tanıdığımız vardı, hiç et yemiyordu, hamileliğinde beli kırıldı sonraa...." diyerek beni bu kararımdan döndürmeye çalışmıştı. Orjinal tepkilerden biri de dindar olduğunu o gün anladığım bir arkadaşımdan gelmişti. "Ama hayvanlar bizim için yaratılmış, biz onları yiyelim diye yaratılmış, et yemek bize farz kılınmış neden yemiyorsun ki" demişti, tüm dünyanın sadece insan ırkına hizmet için yaratıldığından gayet emin tavrıyla. Sonra yine neden yemediğimi sorgulayan tanıdıklardan birine hayvan sevgimin ağır basmaya başladığını, evde iki kedim olduğu için onlarla yaşamanın beni bu konuda daha hassas olmaya yönlendirdiğini söylediğimde "senin o kedi dediğin de et yiyor örneğin, hani sen onu seviyorsun diye yemiyorsun ama o hayvancık da karnını etle doyuruyor." demişti. Önceleri kendimi açıklamaya çalışsam da, sonraları bu kafa yapısına hiç bir şey anlatmasam daha iyi olacak sanırım dedim kendi kendime ama işte şöyle harika konuşmalara da çok alışmıştım örneğin;

+Et yemiyor musun?
-Hayır.
+Hiç mi?
-Hiç.
+Tamam o zaman al sucuk ye...
-Onda da et var ya, onu da yemiyorum.
+İyi çorbadan iç bari, bak onda hiç et yok, tavuklu o.
-Ben tavuk da yemiyorum.
+O nasıl işmiş ya, tavuklarını ayır o zaman, suyundan iç.
-Etle pişmiş yemeğin suyunu da içmiyorum.
+Ohhhooooooooooooooooooo..... İyi aç kal o zaman...

Bir de pesko-vejetaryenlik bildiğiniz gibi büyükbaş küçükbaş memeli hiçbir hayvanın etini yememekken, deniz ürünlerini tüketebilmek anlamına geliyor. İşte en büyük anlam kargaşası da burda başlıyor. Az evvel beni bu kararımdan vazgeçirmek için ölesiye savaş veren tanıdıklarım suratlarında alaycı bir tavırla, "eeee balık hayvan değil mi yeğenim, onun da canı yok mu, onu neden yiyosun öyleyse" diyor. Hoppaallaa... O saatten sonra ne açıklasam, "yaw he, he..." diye geçiştirip, balık yiyorum diye insan yiyormuş muamelesi görüyordum...  Hala da böyle bu durumlar. Değişmiyor, bitmiyor...

"Peki ama hakikaten neden et yemiyorsun da balık yiyorsunun allasen"in ayrıntısına gelirsek eğer;

Et yemeyişimin temelde iki sebebi var aslında. Birincisi evdeki kedilerimi, sokaktaki köpekleri, kuşları, hiç görmediğim zürafaları, penguenleri, bana saldırıcağını bile bilsem tilkileri, kurtları kalbimin içinden seviyorken, inekleri, kuzuları, tavukları, keçileri de aynı derecede sevdiğimi anladım. Birine yenebilir gözüyle bakıp diğerine dost, arkadaş, hakları savunulası, soyu korunası gözüyle bakmanın aslında biraz yanlış olduğunu düşünmeye başladım.
İkinci sebebe gelecek olursak et endüstrisindeki acımasız, ahlaksız, kuralsız üretim biçimi bu kararı almamı oldukça tetikledi. A4 sayfası büyüklüğünde kafeslerde 40 gün boyunca antibiyotik ve çeşitli hormon kokteylleriyle şişirilip, öldüğünde bile yerinden alınmayan tavukların etini yiyor olmak, kendimi biraz hastalıklı bir hayvanın cesedini yiyormuşum gibi hissetmeme sebep oldu. Daha da vahimi bu hayvanların gelişim sürecini hızlandırmak için verdikleri onlarca farklı ilacın insan sağlığına nasıl da zararlı olduğunu görmekti. Biraz araştırınca bu sektörün insanlara faydadan çok zarar getirecek gıdalar ürettiğini anladım. İşte bu yüzden de et yemeyi bırakmak istedim.
Et yemezken balık yiyeyim öyleyse dememin de özel bir sebebi vardı aslında. Oda şöyle ki; birincisi balığın hala denizden geliyor olması aslında onu organik yapıyor ve insan eli değmeden tüketebildiğimiz için onu sağlık açısından oldukça faydalı ve vazgeçilmez kılıyordu. İkincisi büyük balığın bile küçük balığı yiyerek beslendiği bir ekosistemde, memeli olmadıkları ve duygularının gelişmiş olmadığına inandığım için vijdanen balığı daha yenebilir kabul edebiliyordum.
Balık yeme konusunda vijdanım %100 rahat olmasa da bunu şu an için gelebildiğim en iyi nokta olarak görüyor ve aslında şu hamile kalma ve çocuk doğurma işini de peskateryen olarak tamamladıktan sonra %100 vejetaryenliğe adım atmak istiyorum.

Vejetaryenliği düşünenlereyse tavsiyem; etrafta "ama etteki besinler başka hiç bir şeyde yok, et yemezsen sağlıksız olursun" diye gezinen insanların söylediklerine kulaklarını tıkasınlar, neden vejetaryen olmak istediklerinin sebeplerine iyi tutunsunlar ve kalıcılığını sağlamak için bu geçiş sürecinde kendilerine zaman tanısınlar. Hergün et yiyorken haftada 2 güne düşürmek bile oldukça büyük bir başarı bence hem sağlığınız, hem dünya kaynaklarının sürdürülebilirliği hem de hayvan hakları için...

Ama herkese en büyük tavsiyem; ne yerseniz yeyin, yediğiniz şeyin kaynağını araştırın. Beslenmenizi planlayın ve aynı oruç tutarken olduğu gibi nefsinizi sınayacak kararlarla sağlıklı beslenmeye yönelmeye çalışın.

Ben et yemediğim gibi abur cubur paketli gıda da yemiyor, çoğunlukla tatlı-rafine şeker de tüketmiyor, pilav-poğaça-börek vs. de çok nadir tüketiyorum. Çok zayıf mıyım diye sorun bi... Yoo... Hiç de değilim. Yemek yemeyi çok seviyorum ve zapzayıf olamayacak kadar da iştahlıyım yediklerime hala...

Yanisi hayat böyle de hala çok lezzetli. Tek farkı sadece çok daha sağlıklı...

Vijdani Et Yeme Sorunsalı

Bu aralar yemekle aramdaki ilişki çok vijdani bir boyut kazanmaya başladı. İnstagramdan duyurduğum üzere hem insan sağlığı, hem sürdürülebilir bir dünya   hem de hayvan hakları konusunda uzun zamandır deli kaygılarım olduğu için et yemekten toptan vazgeçmeyi planlıyorum bir süredir. Yıllardır eti ne kadar sevip sevmediğimi bile bilmeden yedim etli yemeklerimi. Ne var ki en sevdiğim yemekler listesinde hiç bir zaman üst sıralarda olmadı bu yemekler. Yine de nedense yemeklerimin hep etli olmasını istedim. Bunun sebebini anlamaya çalışıyorum da... Sanırım Türkiye koşullarında orta gelirli ailelerin evlerine  genellikle sınırlı miktarlarda et girmiş olduğundan, et yemeye olduğundan fazla anlamlar yükledik yıllarca. Dolayısıyla sevip sevmediğimizi bile bilmeden  et olması, damak tadımıza uyması anlamına geliyormuşçasına yedik durduk yemeklerimizi.

Geçtiğimiz bir haftadır et tüketimime şöyle bir göz attım da, ne kadar sevmediğimi düşünsem de az değil gerçekten... İşlenmiş etin sağlıksız olduğunu düşündüğüm için uzun zamandır şarküteri ürünlerine pek yer vermiyorum sabah kahvaltılarımda ama öğle yemeklerini işyerinde yediğimden karnımı doyurmak için o gün ne çıkıyorsa yiyorum ve şaşırtıcı bir şekilde farkettim ki işyerimizde haftanın 6 günü  çıkan ana yemeklerin ve/veya çorbaların içinde muhakkak hep et oluyor. Akşam eve geldiğimdeyse et obur bir kocamın iştahına eşlik ediyor ve haftada minimum 3-4 akşam yemeğinde tavuk veya et yiyorum... Oysaki elimde sihirli bir deynek olsa ve her öğün ne yemek isteğime karar verir vermez yiyeceklerim pıt diye önümde belirse, seçeceğim yiyeceklerin %70i falan muhtemelen et içermez.  Bundan da eminim çünkü 4 yıldır 5 yıldızlı bir otelde çalışıyorum ve işim gereği ana resotran büfesinde yemek yediğim günlerde tabağımı her zaman deniz mahsülleriyle doldurup steak/biftek/pirzola/kebapgillere de hiç bir zaman yan bakmıyorum... Yanisi... Bu aralar kendimi yıllarca sebepsiz yere et yemişim gibi hissediyorum... Bu arada tabi kendimi kandırmaya gerek yok, safi ete karşı nötr olsam da işlenmiş et, sucuk, köfte türevleri ve kıymalı yemekleri sevmiyorum demek büyük yalan olur... Ama bu durumda da şunu farkettim  ki; sırf harika baharatlarla çeşnilendirilmiş diye sevdiğim sucuğa eminim vejetaryen alternatifler de üretebilirdim... Buraya kadar işin benim için damak alışkanlıklarımı ehlileştirme boyutu... Ama bir de hayvan hakları, sürdürülebilirlik ve sağlık boyutu var ki, o boyut yemek yerken ağlayasımın gelmesine sebep oluyor bu aralar... Şöyle...

Ben kendimi her zaman hayvansever biri olarak nitelendirdim. Eşim de ben de karıncaya dahi zarar vermeye çekinen tipleriz. Evimizde 2 kedimiz var(ayrıca bu aralar sokakta bulup sahiplendirmeye çalıştığımız 3. bir yavru kedi) evin bahçesinde ise 3-4 sokak kedisi besliyoruz, çantamızda her daim kedi mamasıyla dolaşıp sokakta bir kedi gördüğümüz zaman hemen beslemeye çalışıyoruz. Yediğimiz etlerin kemiklerini çöpe atmayıp her zaman sokak köpekleri için sokağın bir köşesine koyuyoruz, piknik yaptığımız günlerde karıncaların bizim yemek kırıntılarımızı alıp götürüşünü izlemekten bile mutluluk duyuyoruz... Hayvan sevgisi her insanın içinde az çok bulunsa da, bir hayvanla aynı evi paylaşmaya başlayınca anlıyor insan onların da gerçekten ne kadar canlı, kanlı yaratıklar olduğunu. Sokakta yaralanmış bir hayvan görünce herkesin içi acır belki ama evinizdeki kediniz hastalandığında ve onun da acı çektiğine şahit olduğunuzda onları birer varlık , birer canlı  olarak nitelendirmekten ziyade;  onların da hisseden, neşelenen, sevgi besleyen, üzülen bireyler olduğunu anlıyorsunuz. İşte o zaman insana dank etmeye başlıyor belki de hayvansal gıdalar tüketmek uğruna hayvalara ettiklerimiz... Çünkü ben kedileri, köpekleri, kuşları sevdiğim kadar; tavukları, inekleri ve kuzuları da seviyorum halbuki... Gel gelelim çinde köpek yeme festivali yapıyorlar diye bunu yamyamlık, vahşet olarak nitelendirip, haberleri izlerken ağlıyorken, tam da çindeki insanların mantığıyla inekleri yerken hiç gözüm dolmuyordu bu yaşıma kadar...

Yani hem vijdanen, hem psikolojik olarak karışığım bu aralar. İşin sağlık ve çevre boyutları ise bambaşka konular, başka yazılarda ele alınması gereken mevzular... Benim kendime vermiş olduğum geçiş süresi 15 Haziranda doluyor ve bu tarihten itibaren full time peskateryanlığa(deniz mahsülleri tüketirken diğer et ve et ürünlerinin hiç birini tüketmeden beslenme) geçiyorum 1 aylığına, belki de daha fazla... Bilemiyorum... Kafamda nasıl konumlandırıcağımı henüz bilemedim gerçekten... Hayvanları severken, deniz hayvanlarını yiyecek olarak görmenin verdiği bi vijdani durum var kafamda... Ama bir anda tüm et ürünlerini kesersem yapamam gibi de geliyor... Üstelik deniz hayvanları, özgür hayvalar gibi geliyor, inekler tavuklar gibi esaret altında değiller. Tüm bu süreci kafamda anlamlandırabildiğimde, hayvansal gıdalar endüstrisini hayatımdan tamamiyle çıkarıp sadece organiğe de yönelebilirim gibi geliyor. Bilemiyorum... Şu an büyük laflar edip, bundan böyle hayat boyu vejeteryanım, peskateryanım demek anlamsız geliyor... Bu bir süreç ve  ne olduğuma karar verene kadar zamana ihtiyacım var biliyorum. Bu süreçte bolca okuyup öğrenmeye çalışıyorum... Vijdanımın rahat ettiği bir felsefe bulup huzur içinde yemek yiyebileceğim günler gelinceye kadar şimdilik öncelikli hedefim bilinçli yemek yemek olacak...

Zayıflatmayan ama Faydalı Maydonoz Kürü

Bir türk olarak milletimin diyet kafasına aşığım. Bazen çok zor elde edilen başarıları hiç zorlanmadan edinmiş gibi gözükmekten, bazense hiç alakası olmayan başarıları bambaşka nedenlere bağlamaktan çekinmeden paylaşıyoruz diyet hikayelerimizi birbirimizle hergün. Bunların sebebiyse aslında hepimizin birer beslenme cahili olması, ağzı olanın bol keseden durmadan sallaması ve bizim herşeye inanacak kadar tatlişko bi kişiliğe sahip olmamız. Beslenme konusunda kendi yöntemlerim ve fikirlerim doğrudur demiyorum, ne doktorum ne de diyetisyen... Ben de her şeyi araştırarak öğenip kendime göre uyduruyorum ama şu anki beslenme kafasına ulaşmak bile yıllarımı aldı ve hala da süppper sağlıklı beslenme bilincine erişmiş olduğum söylenemez. Her gün yeni şeyler öğreniyorum. Ama önceleri diyet deyince kibrit kutusu kadar peynir, 3 zeytin gelirdi hep aklıma... Sanırım hala da çoğu kişinin aklına bu gelmekte. Bu yüzden de 20-30 kilo veren insanlara 'yaaa canıımmm çok zayıflamışsın, nasıl başardın' diye sorulunca cevap olarak hemen 'valla hiç diyet yapmadım' yapıştırılır oldu. Gelin kimse birbirini ve de kendini kandırmasın dostlar, AÇ KALMADAN KİLO VERİLMİYOR. Aç kalmak derken, günlük hayatınızda öküzümsü değişiklikler yapmanız gerekiyor kilo verme sürecinde. Kimse bana "önceden bir büyük seçim whopper menüyü tek başıma lüpletiyordum sonra hiç diyet yapmadan 20 kilo verdim,hem de hiç aç kalmadan..." demesin. Çünkü bu arkadaş muhtemelen canı her whopper çektiğinde kendini salatalığa, maydonaz sapına, brokoliye vermiş ve karnı guruldamasa da psikolojik olarak her gün açlıktan gebermiştir. "Ay yok şekerim, ben almayayım diyetteyim" demek ezik görülmeye başlandı bu aralar. İnsanlar diyet yaparak değil, sağlıklı beslenerek kilo verdiklerini söylemeye, diyet kakadır mühim olan sağlıklı beslenmedir demeye başladı. Bir dönem ben de bunu savundum. Halbuki TDK'ya göre ikisi de aynı bokun laciverti  bkz. TDK Diyet(i): Sağlığı korumak veya düzeltmek amacıyla uygulanan beslenme düzeni, perhiz, rejim.  Bu yüzden bu yazıyı okumaya zaman ayıran her güzel kardeşim, anlattıklarımı merak ediyorsan sen de bir diyetkolik olma adayısın. Bu kötü bişey değil...

Girizgahım uzun oldu, asıl konuyu unuttum...Ben şimdi bunları niye anlattım diye soracak olursanız eğer, sizlere yağ yakıcı maydonoz kürünün aslında nasıl da yağ yaktırmadığından, gojjyberry'nin aslında nasıl da kilo verdirmediğinden ve yeşil çay içip yanında börek yerseniz nasıl da gayet kilo alacağınızdan bahsetmek istiyorum. Eşimin anaannesi yaşlı köylü kadını,rahmetli… Doktor şekerin var diyet yapmalısın, yediklerine dikkat etmelisin demiş, oda gitmiş bakkaldan eti form, Ülker mavi-yeşil doldurmuş ne bulduysa… Yemeklerden sonra her gün bir paket bunlardan yemeye başlamış ve sonucun hüsran olduğunu görmesi uzun sürmemiş. Bizim türk mantalitemiz de böyle biraz. Maydonoz kürüne inanılmaz anlamlar yükleyip bizi zayıflatmasını bekliyor, buna cidden inanıyoruz. Ama benim annemin de dahil olduğu bir grup gibi kimileri maydonoz kürünü uygulayıp yediğine içtiğine hiç dikkat etmiyor ve “amaaan hiç işe yaramadı bu kür, hiç de zayıflamadım” deyip kestirip atıyor, kimisiyse kürün yanında 2 hafta diyet uyguluyor ve gerçekten de güzel sonuçlar alıyor ve bu sefer de zayıflayışının tüm manasını sadece ve sadece maydonoz kürüne bağlıyor ve  “ay yok ayol ne diyeti tamamen maydonoz küründen” diyor.

Gojjyberry, yeşilçay, acıbiber gibi birtakım diyette sıklıkla tüketilen ürünler esasen metabolizmamızı belirli oranlarda hızlandırma yeteneğine sahip ürünlerdir. Yani bu da basit anlamıyla yediğimiz yemekleri daha hızlı enerjiye dönüştürmemiz ve aslında vücudumuzun enerji depolarını daha çabuk boşaltması anlamına gelir. Yani siz günlük rutininizde beslenmeye devam ederek bunları sıklıkla tüketmeye başlarsanız belki günde 100-150 kalori kar eder ve belki birkaç ayda 1 kilo kadar vermeyi başarabilirsiniz. Maydonoz kürü de aynı böyle. Her sabah aç karnına 2 hafta boyunca içince insanın vücuduna harika şeyler yapıyor ama maalesef zayıflatmak bunlardan biri değil… Peki neymiş bu maydonoz kürünün faydaları;

İbrahim Saraçoğlu der ki;

·         Maydanoz suyunda yoğun miktarda klorofil bulunmaktadır. Klorofil kan artırıcı etkiye sahiptir.

·         Böbrek, karaciğer ve idrar yolları üzerinde temizleyici bir etkiye sahiptir.

·         Sindirim yolları sorunlarını düzenlemede etkilidir.

·         İnce bağırsakların çalışmasını düzenler.

·         Bol miktarda C vitamini içermektedir.

Tarifiyse çok basit;

·         15 -16 saplarıyla beraber hormonsuz küçük yapraklı maydanoz

·         1/2 limon suyu

·         2 bardak su

Ben bu tarife bir de yarım salatalık, varsa biraz taze nane falan da ekliyorum ve rondodan uzun uzun geçiyorum. Posasıyla tüketiyor, tadını da bayağı seviyorum. Sanırım 5. Günümdeyim gayet de sağlıklı besleniyorum ama Allah sizi inandırsın hiç de zayıflamış hissetmiyorum. Sadece sanırım biraz daha sık tuvalete gidesim geliyor…

Konuya benzer şekilde yaklaşan başka bir yazıya da runnersworldtr linkinden ulaşabilirsiniz.

Ben bu hale nasıl geldim? : Çocukluğumdan bu güne yemek alışkanlığım

Ben küçüklüğümden beri ara ara diyet yaparım. Küçükken kerkenez gibi zayıftım ama nedense yine de diyet yapmaya özenirdim, çok küçüktüm ve de kendi kendime "Ay olmaz, ekmek yiyemem diyetteyim!" derdim... Annem de hiç ses etmez, aburla cuburla bozmaya çalışmazdı diyetimi. Ailecek bilinçsiz de olsak daha sağlıklı beslendiğimiz günlerdi. Ailemizin kalkınma dönemiydi, annem babam harıl harıl çalışıp evimizi kurmaya uğraşırdı biz de  abur cubura para veremeyecek çocuklardık... Şimdi düşünüyorum, aslında hayat o dönemlerde ne güzelmiş. Canım tatlı isterdi annem kendi yaptığı reçelleri ev yoğurduna katıp bi kase koyardı önüme. Canım içecek bir şeyler isterdi annem kendi yaptığı kompostaları doldurur doldurur verirdi, bi anda karnım acıktı diye bağrınmaya başlardım annem bi salatalık soyar tutuştururdu elime. Sabahları kahvaltı edesim gelmezdi hiç, annem zorla tıkıştırırdı ağzıma... Cips değil çekirdek yerdik, ki zaten onları da annem çiğden alır az tuzlayıp fırınlardı. Yanisi annem sağ olsun kerkenez gibi olduğum dönemlerde aslında beni tam da olması gerektiği gibi beslerdi. Okuldayken harçlığım simit ayran almaya yeterdi. Zaten mahalle okulunda acil bir şey olsa herkes birbirini tanıdığı için de fazlası hiçbir zaman gerekli olmadı. Sonuç olarak liseye başlayana kadar hayatımda hiçbir zaman kilo kaygısı taşımadan yedim içtim. Diyet yaptıysam da nedense hep özendiğimden yaptım.

Liseyi mahallede değil de şehrin diğer ucunda okumaya gidince herşey değişti hayatımda. Birincisi ailem ekonomik olarak daha iyi durumdaydı, ikincisi artık uzakta okuduğum için cebime ne olur ne olmaz parası koyuyolardı, üçüncüsü lise yıllarım tikilerin arasında geçti ve nedense bir simitle doyabilecekken, simit yemenin ezik gözükeceğini düşündüm, o şekilde düşündürtüldüm... Sonuç olarak sanki sağlıklıymış gibi her gün döner ekmek, kola, patates menüsü ve bunun köfte ekmek, adana ekmek, sucuk ekmek gibi varyasyonlarıyla kendimi tıkıştırmaya başladım. Her gün öğle arasında bunları tıkınıyor bir de üstüne son tenefüslere doğru gidip abur cubur bombardımanı yaşıyordum. Vay arkadaş tüm bu beslenme değişikliği hazırlıktan lise 1e kadar 5-6 kiloluk bir değişim olarak yansımıştı bünyeme. Bense saf gibi giydiğim kıyafetlerin olmadığını gördüğümde "büyüyorum, artık çocuk değilim" diye seviniyordum. Ergenliğime tüküreyim!!! Neyse işte ben şişman değil ama normalden hallice hafif tombik yanaklı 'chubby' bi hal almaya başlamıştım... Ta ki lise sona kadar...

Üniversite için Bursaya taşındığım ilk yıl, ortama ayak uydurup kendi hayatımın tüm sorumluluğunu sırtliycam diye yemeyi içmeyi unutmuş ve 2. öğretim olduğum için de uyku düzenimin de içine bir güzel etmiştim... Haliyle aylar sonra beni ilk kez gören annemin gözlerini sulandırmış, "ay bu çocuk uzaklarda açlıktan ölücek" korkusu yaşatmıştım. O zamanlar zayıfı sağlıklı sanıyodum... Ki hiç değildi... Sabaha kadar uyumaz, uyanınca bi sandviç yapar yer okula gider, okuldan sonra da makarnanın envai çeşidini pişirir yer ve sonra sabaha kadar yine aç ve uyanık olurdum... 1 sezon diziyi 1 günde bitirebildiğim aylaklık günleriydi... Tabii ki bünyemin bu saçma düzene isyan edip yeniden kilo alacağı günler yakındı. Ki bu da arkadaşımla ilk defa kendi evimize taşındığımız zaman yaşandı.

Kendi evimizi öyle sahiplenmiş, bu büyük sorumluluk bizi öyle mutlu etmişti ki, bir hevesle akşamları 3 çeşit yemek + salata + tatlı yapar olmuştuk. Sabahları öyle bi kahvaltı ediyoduk ki şimdi düşününce yemin ederim kusasım geliyor...Aynı kahvaltı sofrasında hem yumurtalı ekmek, hem patates kızartması, hem bimde satılan dandik burger salam kızartması, hem de sucuk kızartması olabiliyodu. Ay çiçek yağı haftalık alışveriş listemizin demirbaşı olmuştu... Erkek arkadaşım bize yemeğe geldiğinde 'siz ne biçim kızsınız, 1 tencere makarnayı 3e bölüyoz, hiç bana bi kaşık fazla atayım demiyonuz. Ben doyuyom siz arkasından hala yemek aranıyonuz' diye isyan ederdi. Ama ben bir tencere makarnayı 3e böldüğüm üniversite günlerimden sonra, aynı erkek arkadaşım kocam olunca, bir tencere makarnayı kendisiyle ortadan ikiye bölmek suretiyle de paylaştım. :D

Neyse sonuç olarak üniversite hayatımda hep hafif toplumsu halime devam ettim. Kalçalarım, bacaklarım çatladı ben yine de sağlıksız beslendim. Nasıl bi öküzlükse, bir litre kutu icetea alır içine bi pipet takar, bitirene kadar yavaş yavaş içerdim.Pizzacıya abone oluşumu, haftanın iki üç günü eve hamburger pizza sipariş edişimi falan hiç anlatmıyim... İçim acıyo...

Sonra hayatımın Almanyada beslenme evresi başladı. İlk gittiğimde tosun tosun bişeydim her cuma pizza bira günümdü, onun dışında da neredeyse her gün az çok içki içer, aklınıza gelebilecek sağlıksız beslenme alışkanlıklarının her türlüsünü sergilerdim. Ta ki erkek arkadaşım yanıma gelmeye karar verene kadar... Onun gelmesine 1-2 ay kala başlamış olduğum diyet en sonunda kanıma işleyecek, diyeti hayat tarzına döndürme konusunda bana ilk adımı attıracakatı. Öğle yemeklerinde her gün süpermarketten aldığım hazır sezar/tonbalıklı/peynirli salatayı tüketmeye başladım. Yemek üstüne yediğim üç dilim nutellalı ekmeği bıraktım (buraya bi tane gülerken gözlerinden yaş gelen emoji hayal edin), araları kuru meyve mixleriyle geçiştirmeye başladım ve  akşam olunca diyeti kafamda bitirip ne istersem onu yerdim, pizza makarna döner çin yemeği(o zamanlarımın favorileriydi) ne bulduysam yedim. Yaşadığım şehir almanyanın pahalı toplu taşıma araçlarına para vermeye değecek kadar büyük değildi ben de zaten her yere hep yürüyodum ama bu sefer yolları uzata uzata yürümeye başladım ve aslında sadece öğle yemeklerinde salataya dönerek bissürü kilo vermiş oldum. İşin güzel yanı evimizde tartı da yoktu ve ben diyet yapıyordum ama kilo verip vermediğimden hiç emin olamıyordum. Ta ki erkek arkadaşım gelip 'Oha sana nolmuş' diyene kadar...

Öyle işte yıllar geçti, erkek arkadaşım kocam oldu, düğünde taş gibi gelindim, yeni hobiler edinmiş spora çok yönelmiştim. trekking, bisiklet, yüzme ne ararsan benden sorulur olmuştu taaaa kiiii (vay arakdaş bitmedi hayatımın takileri) evlilik sonrası göt göbek sendromuna yenik düşene kadar...  Bir sene içinde yılların emeği yerle bir olmuş tee lise hayatımda bıraktığım en düpçik hallerime geri dönmüştüm (Kafanızda bir resim canlandırmak açısından ölçü belirtmek gerekirse 1,68 Boy - 63 Kilo) Nasıl olsa bu kiloları vercem dedikçe yemiş de yemiş, bir de yıllar içinde edinmiş olduğum iğrenç pislik gerizekalı alışkanlık olan sigaradan kurtulmaya çalışınca vücut hepten alıp başını gitmişti(buraya da bitane halay çeken latin kız emojisi pliiz) günler birbirini kovalayıp durdu, 2016 yeni yılına girerken oluşturduğumuz menüye geri dönüp bakınca tüm salataların mayonezli ve geri kalan her şeyin kızartma olduğunu falan farketmeceli günler yaşadık... Ondan sonra, en sonunda, neden sonra, hele şükür sonunda... Herşey kafama birer birer dank etti. 2016 Ocak ortası gibi bi aydınlanma yaşadım... Bu böyle olmayacak dedim. Kendime küfür etmeyi bıraktım ve harekete geçtim. Harekete geçmeden önce yediğim son şeyi de bugün gibi hatırlıyorum, telefonumdan da fotosunu hala silmiyorum...  Bol soslu bi waffle yemiş ve yanında icetea içmiştim. O gün bazı arkadaşlarım salata falan yerken onlara şaşkınlıkla bakmış ama grup fotolarında kendimi pek bi düpçik bulmuştum. Sonuç olarak allah o günden razı olsun... O gün bugündür daha sağlıklı besleniyorum ve hayatıma giren şekersiz beslenme fikri sayesinde fazlalıklarımdan da kurtulmuş durumdayım. Söylemesi ayıp yine taş gibi olma yolundayım. Bu sefer bir de spora da sardırdım, bildiğiniz kas neyin yapıyorum ve en sonuda yıllardır nasıl çer çöp yiyip yuttuğumu nasıl saçma sapan hareketsiz bi hayatımın olduğunu görebildim. En güzel aydınlanma bunu görebilmekti bence... Artık vijdanım aksine kesinlikle izin vermiyor. Şekersiz diyetimi bitirdiğimden beri tatlı yiyesim var yalan değil ama tatlı ihtiyacımı giderirken bile pasta çikolata ile değil meeyve ve kuru meyve ile aşırıya kaçıyorum...

Aslında geri dönüp bakınca hayat tarzıma her seferinde olması gerektiği gibi tepki vermiş bünyem. Ama ben nasıl bi hayat tarzına sahip olduğumu görememişim..

Yanisi can sıkıntısından anlatısımın geldiği bu yazıda bence alınacak çok ders var... (Buraya da son olarak bi peace işareti alırsam... )

Peace Out!!!

Akıllı Beslenmenin Matematiği

Şekerin bize ettikleriyle kafayı bozduğumdan, boş zamanımı bol bol konu ile ilgili araştırmaya ayırıyorum. Çok güzel bir yazı buldum. İlgilenenlerin ilgisini çekebilir diye düşündüm. İlginize sunarım... :D:D:D

Önce şöyle can çektiren tatlılardan koyarak başlayayım...

AKILLI BESLENMENİN MATEMATİĞİ

Gazetelerden kesip buzdolabına astığınız bütün “kibrit kutusu kadar” reçetelerini çöpe atın! Prof.Dr. Kenan Demirkol, A’dan Z’ye akıllı beslenmenin matematiğini anlatıyor... Şeker, vücudumuzu, demir paslanır gibi paslandırıyor, eskitiyor; çocuklarımızın hücrelerini 12 yaşında yaşlandırıyor. Şekeri, gıda sanayiinden söküp atmak zor ama, işe evlerimizin kapısından başlayabiliriz!

Prof. Dr. Kenan Demirkol genel cerrah. Muayenehanesinin kapısında “prof.” yazmıyor. “Ben üniversitede hocayım, burada hekim” diyor. Söz bir ara “kronometreli doktorlara” geldiğinde, yani 15 dakika muayene süresini aşınca ikinci vizite ücretini alanlara çok şaşırdı. Çünkü kendisi saat takmıyor, “dalgınlıkla saatime bakar da hastayı tedirgin ederim” diye. Uzmanlık alanı, beslenmeyle yakından ilgili olan sindirim sistemi organları. Ancak Demirkol bir “akıllı beslenme” uzmanı. Bunu bir insanın tüm bedenine ilişkin olduğu kadar, siyasi ve toplumsal boyutlarıyla da ele alıyor. Peki beslenme nedir? İlk aklımıza gelen, şişmanlık-zayıflık. Özellikle kadınlarda modasına göre sıfır bedenle, 90-60-90 arasında değişen ölçülerde olmak ya da olmamak. Doğru mudur? “Kibrit kutusu kadar” reçetelerini bir yana bırakıp, Demirkol’a: “Neden düşmandır şu ünlü üç beyaz?” diye sorduk. O, şekerle başladı.

“ŞEKER TÜKETİMİYLE HASTALIK ARTIŞ EĞRİSİ PARALEL”

DEMİRKOL- Kısmen ya da tümüyle beslenme alışkanlıkları sonucu oluşan kronik, aslında önlenebilir hastalıklar, çok büyük bir toplum sağlığı sorunu haline gelmiştir. ABD’de 20 yaş üstü erişkinlerin yüzde 65’i ya şişman ya daha da ileri aşamada. 64 milyon insanın koroner kalp hastalığı, 11 milyon insanın şeker hastalığı, 37 milyonun kolesterol yüksekliği vardır. Ülkemizde kalp hastalığı sıklığı bu boyuta henüz gelmemiş gözükse bile, şeker hastası sayısının dört milyon olduğu göz önünde bulundurulursa, yakın zamanda vahim bir tablo ile karşı karşıya kalacağımız açıktır.

Ne zaman ki şeker pancarından şeker üretilmesi Avrupa’da ortaya çıktı, soğuk iklimlerde de şekere dönüşebilecek bir besin maddesi keşfedildi, toplumların şeker tüketimi arttı. Toplumların şeker tüketiminin artış eğrisiyle, hastalıkların artış eğrisi bire bir örtüşüyor. Çünkü; şeker sadece kalorisiyle, şişmanlatıcı etkisiyle zarar vermiyor, doğrudan kimyasal yapısıyla da çok tehlikeli. “Şeker yiyeyim oradan aldığım kaloriyi başka yerden kısarım” demek çok yanlış. İnsan vücudunun şeker almasına gereksinim yoktur.

“12 YAŞINDA YAŞLANDIRIYOR”

- Çocukların enerjiye ihtiyacı var diye belli miktarlarda yemeleri doğru değil mi?

- Asla doğru değil.

- Peki enerji ihtiyacımızı nasıl karşılayacağız?

- Taş devri döneminde insanlar hayvan avlar ve bitki toplar. Şeker sadece meyvede var. Meyve esas olarak bir kültür bitkisi. Doğal ortam sebze ağırlıklıdır. İnsan eli ne kadar fazla değmişse bir gıda maddesine, o oranda olumsuzlaşıyor. O dönemde, insanların kan şekeri 60 dolayındaymış. Bu devirlere geldikçe şekerle tanışıyor ve alışkanlıkları değişiyor. Dolayısıyla ortalama kan şekeri de değişiyor.  Şimdi 100’lerdeyiz, 120’de şeker hastalığı. Biliyorsunuz şimdi şeker hastalığı iki türlü. Bir doğumsal genetik özelliklerle alakalı tip 1 diabet. Bir de edimsel tip 2 diabet. Pankreas organının artık yeterince insülin üretememesiyle ortaya çıkar. Yaşlanma süreci olarak kabul edilir. 60’lı yaşlarda görülmesi beklenir. Ama şu anda 12 yaşındaki çocuklarda tip 2 diabet var. Sağlıklı beslenmede şekerin hiç yeri yok. Tamamen bir damak alışkanlığıdır.

“KANSER HÜCRESİ DE ŞEKERLE BESLENİYOR”

- Ama, beyin sadece glikozla beslenmiyor mu?
- Doğru. Ancak, bu glikozu her türlü karbonhidrat içeren bitkiden vücut elde ediyor. Kanser hücresi de şekerle besleniyor. Özellikle kemoterapi gören asla şeker yememeli.

Şeker pancarından veya şeker kamışından elde ettiğimiz şeker ‘sakaroz’, iki ayrı molekülden oluşan bir birleşik moleküldür. Sakarozu biz yer yemez vücudumuzda glikoz ve fruktoza ayrışır. Glikoz kan şekerimizin de adıdır. Hemen kana karışır ve kan şekerini yükseltir. Vücudumuz şekerin zararlı olduğunu bildiği için korkudan hemen insülin salgılar. Çok fazla miktarda şeker yemişsek, gereğinden fazla insülin salgılanır. İnsülin o şekeri hemen alır vücudun bir enerji açığı varsa kısmen enerjiye dönüştürür. Ama insan vücudu çok tasarruflu bir biyolojik bünye. Çok az enerjiyle çok işler yapabilir. Mutlaka yediğiniz şekerde bir fazlalık olacaktır. Bu fazla şeker, insülin aracılığı ile ya kas ve karaciğerdeki şeker depolarına götürülecek ki, vücudumuzun şeker deposu 120 gram kadardır. Orası da sürekli doludur, hiç boş kalmıyoruz çünkü. İnsülin bu şekeri alacak ve yağa dönüştürecek. Dolayısıyla sizin yediğiniz şeker vücudun değişik bölgelerinde yağlanmalara sebep olacak. İnsülin salgılandığı için bir de tokluk hormonu salgılanır. Hiç olmazsa şekerin glikoz bölümü bir derecede tokluk yarattığı için daha fazla şeker yemenizin de önüne geçmiş olur.

Şekerin ikinci bölümü olan fruktoz; çok az oranda insülin salgılatır. Dolayısıyla sınırsızca yiyebiliriz. Fruktoz günde 15 gram kadar vücudumuzda metabolize edilebiliyor. Değişik kimyasal süreçlerin içine katılabiliyor. Bu da 30 gram şekerdir. Günde bundan fazla yenirse karaciğerde trigliserite dönüşür. Trigliserit kan yağıdır. Bu hem karaciğer yağlanmasına, hem damar sertliğine, hem de vücudumuzun yağlanmasına yol açar. Bugün Amerika’da alkole bağlı sirozdan daha çok, karaciğer yağlanmasına dayalı sirozdan karaciğer nakli gereksinimi duyuluyor.

“MEYVE YİYORSAN, ŞEKER YEME”

- Yiyeceklere ve içeceklere bunu tercüme edersek. 

- Bir kutu meşrubatta 35 gram; 200 gram meyvede 30 gram şeker vardır. İnsanoğlunun 200 gram meyve dışında hiç şeker yememesi gerekir. Diyelim ki çok aşerdiniz, 2 parça çikolata yediniz, o gün meyve yemeyin. Bir matematik yapmak zorundayız. Elbette, meyveden elde etmiş olduğumuz bir takım vitamin ve antioksidanları da feda etmiş oluyoruz.

- Meyvelerin şeker oranları farklı değil mi?

- İncir ve muz en çok şeker içerenler. Ama onun dışındaki meyveler aşağı yukarı aynı.

- Okuyucularımız söyleşimizden sonra bir reçete çıkartabilirler mi? Bunu yemeyeceğim, şunu yemeliyim diyebilir mi? Bu sistemin içindeyken, nasıl başaracaklar bunu?

“HAYVANLARA YAPTIĞIMIZ…”

- Ben kendim yapmadığım şeyleri topluma anlatamam. Ben böyle ve de çok keyifli yaşıyorum. Sunulanlar içinde sağlıklı beslenmeyi bir şekilde yapmak mümkün.

- Aslında hayvanlar yapabildiklerine göre.

- Hayvanlar yapamıyor bu işi, Çünkü; hayvanları biz besliyoruz. Tıkıyoruz ahırlara “şunu yiyeceksin” diye hayvanlara hayvanlık yapıyoruz.

- Oysa tavuklar bütün gün eşelenir durur, ihtiyacı olanı seçer yerdi. Filler örneğin hastalandığı zaman belli ağacın yapraklarını gider yermiş ilaç niyetine.

- Evet bu tüm hayvan aleminde var. Kaliforniya Valisi bütün o rambo görüntüsüyle Amerika’da en aklı başında valilerden biri oldu. İki büyük atılımı oldu. Bir tanesi; okullarda meşrubat satışını yasakladı. İki; patates cipsinin üzerinde, “öldürücüdür” yazısı konuyor.

AMERİKA’NIN MISIRINI TÜKETECEĞİZ DİYE…

- Cips deyince öteki düşmana mı geçiyoruz?

- Yok, bir konu daha var. Son yıllarda yeni akım mısırdan şeker elde etmek. 1920’li yıllarda Amerikan başkanı “benim köylüm mısırdan kalkınacak” fetvasında bulundu. Gerçekten de çok büyük teşvikler verildi. Göz alabildiğince mısır ekildi. Dünya mısır ekiminin yüzde 40’ı Amerika’dadır. Bunu sadece hayvan yemi yaparak ya da başka yollarda tüketemeyince değerlendirme yolları arandı. Japonlar mısırdan şeker elde etmeyi keşfetti. Amerika hemen balıklama atladı bu yöntemin üzerine. Artık şeker endüstriyel. Sıvı olduğu için paketlenip satılamaz. Ama her türlü dondurma, meşrubat, şerbette kullanılıyor. Bakıyorsunuz şimdi baklavacı artık şerbetini kendisi yapıp dökmüyor. Kartal’dan fabrikadan hazır fruktoz şerbeti geliyor.

KOLESTEROL DÜŞMANLIĞI

-  Ama bunun daha sağlıklı olduğu yazılıp çiziliyor.

- Maalesef. Şimdi bilgi çağındayız ya! Bence bilgiye ulaşmanın en zor olduğu çağdayız. Çünkü, ekonomik kazanç kaygısı her türlü bilginin üzerine  binmiş durumda. O kadar büyük bir rant var ki, gerçeğe ulaşmanın en zor olduğu dönemi yaşıyoruz.

Biraz önce dediğimiz gibi 15 gramdan fazla fruktoz yağa dönüşüyor ve bizi hasta ediyor. Nasıl demir paslanınca eskir, bu paslanmanın bilimsel adı oksitlenmedir. Vücudumuzdaki hücreler de oksitlenir ve yaşlanır. Birtakım gıdalarla oksitleyici, bir de bunu engelleyici maddeler alırız. Örneğin, üzüm çekirdeği. Gerçekten bu sistem bizim organizmamızın yaşlanmasını belirleyen, hastalanmasını, kanser gelişimini belirleyen ana faktör. Bakın bir kolesterol furyası aldı gidiyor. Kolesterol anne sütünde, yeni bir hayatın doğması için ana nesne olan yumurtada bolca var. Demek ki insan hayatının gelişme döneminde inanılmaz gereksinim var. Bakıyorsunuz kolesterol düşmanlığı sarmış ortalığı.

“KOLESTEROL MASUM, BİZ SUÇLUYUZ”       

- Kolesterolün ölçüsü de zaman zaman değişiyor. Bunun modası olur mu?

- Bakıyorsunuz LDL 130’a kadar normalde. Üç sene sonra 100, şimdi de 60 olsun diyorlar. Yakında sıfıra indirecekler. Aslında, kolesterol masum. Bizler suçluyuz. Fruktozu yani tatlı şekeri yiyerek oluşturduğumuz trigliseritler, kolesterolün oksitlenmesine sebep oluyor. Yağsız kuzu şiş yediğinizi varsayalım, yanında da meyve suyu içiyorsunuz. Sadece kuzu şişi yeseniz bir zararı yok, ama kırmızı etten aldığınız kolesterolü, meşrubattan aldığınız şeker trigliserite dönerek oksitlediğiniz için damar sertliği oluşuyor. Biz insanlara “kardeşim kolesterol zararlı değil. Ama oksitlenmesine izin verme” diyeceğimize, ilaç firmaları kolesterolü düşürecek ilaç keşfediyor. Biz masum olanı indiriyoruz. Eğer oksitleyici maddeleri düşüremiyorsak, oksitlenen maddeleri azaltalım. Ama esas insan mantığı ne diyor? Oksitleyen maddeleri azalt.

Yine oksitleyici bir madde, damar sertliği yapan doymuş yağ asidi. Bu madde yapay beslenen hayvanların sütünde var, depo yağlarında var. Ama bizim ineğimiz merada otlasa, doğru beslense doymuş yağ asidi sütte ve hayvansal yağda sıfır olacak. Dolayısıyla kolesterol oksitlenmemiş olacak.

ANTEP YUVALAMASININ FAYDALARI

- Peki bu mümkün mü? Merada otlayan inek, otlayacak da, süt yapacak da kaç kişiyi besleyecek? Fiyatı yükseltmez mi tüm bunlar?

- Çok güzel bir noktaya değindiniz. Yıllardır hep böyle aldatılıyoruz. “Dünya nüfusu aç. Dünyayı besleyebilmemiz için yapay gübreye, yapay yeme ihtiyacımız var.” Hayvansal proteini, tek kaynak olarak görürseniz haklısınız. Ama insan ekmek yerken bile protein almış oluyor. Hububat, baklagillerde bile protein var. Şimdi doktorlar bunu okur okumaz itiraz ederler. Derler ki “Esansiyel amino asitler vardır”. Yani hayvansal gıdada var olan, vücudun üretemediği mutlaka dışardan alınması gereken bazı protein yapı taşları, amino asitler vardır. Örneğin; mercimekli bulgur pilavı yaptığınızda bulgurda eksik olanı mercimekten, mercimekte eksik olanı bulgurdan alıyorsunuz. Anakız diye bir yemek varmış, ben de yeni gördüm, bulgurdan yapılan küçük köftecikler nohutla birlikte pişiriliyor.

- Antep yöresinin yuvalaması gibi..

- Bir baklagil ve bir hububat. Birbirinin eksiklerini tamamlıyorlar. Tam ete eşdeğer protein almış oluyorsunuz. Makro nutrientler yağ, protein ve karbonhidrattır. Mikro nutrientler ise vitaminler, mineraller, enzimlerdir. Bizim süte kalsiyum açısından ihtiyacımız var. Eğer merada otlayan bir hayvanın sütüyse içinde bulunan omega-3’e ihtiyacımız var. Türkiye’de biliyorsunuz gençlerde inanılmaz bir demir eksikliği var. Kırmızı et doğadaki en önemli demir kaynağıdır. Bitkiden demir çok daha az özümsenebilmektedir. Dana eti bir demir kaynağıdır, protein kaynağı değildir. Ben proteinimi bulgurdan, baklagilden alıyorum zaten. Ama yapay yem üreticileri “biz dünyayı nasıl doyuracağız” yalanıyla kandırarak hayvancılığı katlettiler. Hayvanları meralardan ahırlara çektiler ve bugün her ahır hayvanı şeker hastası. Çünkü neyle besleniyor, pancar küspesiyle, yapay protein yemleriyle, patatesle ve mısırla besleniyor. Hızla kan şekerini yükselten, hayvanın yağlanmasına yol açan ve hayvanın şeker hastası olmasına yol açan bir beslenme şekli.

İNEK NE YEMELİ

Doğal beslenen ineğin sütünde omega-3 vardır, yapay beslenende hiç yoktur. Doğal beslenen ineğin sütünde damar sertliği yapıcı doymuş yağ asidi yoktur, yapayda vardır. Bu asitler fruktoz gibi kolesterolün oksitlenmesine yol açar. Doğal beslenen ineğin sütünde dünyanın bugüne kadar bildiği en büyük antioksidan olan alfaminolimik asit vardır. Bu maddeyi tüketen kadınlarda meme kanseri yüzde 40 daha az görülmektedir. Yapay beslenen ineğin sütünde bu hiç yoktur. Yine merada beslenen ineğin sütünde insüline benzer büyüme hormonu vardır. Bu gençlik aşısıdır, bütün hücrelerin kendisini yenilemesini sağlayan maddedir. Duymuşsunuzdur kırsal alanda 100 yaşını aşmış bazı insanlarda ikinci kalıcı dişler düşer ve onun yerine üçüncü dişler çıkar. İşte bu doğal sütün eseridir. Doğal sütün maliyetinin çok pahalı olduğu söylenir ama batıda ekolojik hayvancılığın sonucu elde edilen süt ile konvansiyonel üretilen sütün maliyeti arasındaki fark yüzde 10-15’i geçmiyor.

Ne Türkiye yasalarında ekolojik hayvancılıkla barışığım, ne de AB’dekiyle. Ekolojik hayvancılık denince akla “ekolojik tarım sonucu elde edilmiş ürünlerle hayvanın beslenmesi” geliyor. Affedersiniz ama 2000 yıl önce hayvan nerden patatesi buldu da yedi, ya da pancarı. İneğin normal beslenmesinde pancarın, mısırın ve patatesin yeri var mı? Yok.

- Demek Amerika’dakilerin varmış.

 Orada da yok. İster ekolojik tarımla, ister normal tarımla elde edilmiş olsun hayvana pancar verilmesi yanlış. Zaten hayvanın sütünün kötü olmasının sebebi hayvanın, karbonhidratı zengin, onu yağlandıran tarzda, mısırla beslenmiş olması. O yüzden ekolojik hayvancılık dediğimizde yasalarımızın buna göre organize olması gerekiyor. Tanımlamamız gereken, türe özgü beslenme. Bir inek nasıl beslenir doğada? Öyle beslersek ineğin sağlıklı olmasını sağlarız. Dolayısıyla verdiği ürünün de insanlara sağlıklı olmasını sağlarız. Bütün doğada kendiliğinden yetişen yeşillikler omega-3 ağırlıklı yağ içerir. İnsanların eliyle ekilenler omega-6 içerir.

HAMSİYİ HANGİ YAĞDA KIZARTACAĞIZ

- Ne fark var arasında?

-. İnsan vücudunun her hücresinde hücre zarı vardır. Bu hücre zarı lipo protein katmanla sarılı. Yani bir yağ bir de protein. Bu hücre zarındaki yağ ana madde olarak omega-3’tür. Tek tük omega-6 da içerir. Biz yeşillikten uzaklaştıkça ve hayvanımızı da yeşillikten uzaklaştırdıkça elimizde tek bir omega-3 kaynağı kaldı. O da doğal deniz balığı; kültür balığı değil. Halbuki insanın her gün 1 gram omega-3 alması gerekiyor. Omega-6 yağ asitleri ile omega-3 yağ asitleri vücudumuzda aynı enzimlerle metabolize edilir. Biz ayçiçeği yağı, soya yağı gibi yağlarla beslenip çok omega-6 aldığımız için artık omega-3’e enzim kalmıyor. Diyelim ki hamsiyi ayçiçeği yağında kızarttık, o hamsiden artık bize fayda gelmiyor.

Bütün yağlar, yağ asitlerinin karışımıdır. Onlar da 3’e ayrılır. Doymuş yağ asitleri, tekli doymamış yağ asitleri, çoklu doymamış yağ asitleri. Çoklu doymamış yağ asitleri ikiye bölünür, onlar da omega-3 ve omega-6’dır. Bundan 40-45 yıl öncesi omega-6 kolesterolü düşürüyor diye tüm topluma söyledik. Ayçiçeği ve mısırözü yağlarını tükettirdik. Fakat sonra anladık ki bu yağlar iyi kolesterolü de, kötü kolesterolü düşürdüğü oranda düşürüyor. Bizim kolesterol açısından sağlıklı olmamızdaki unsur iyi ve kötü arasındaki dengedir. İkisini birden düşürürse denge bozulmamış olduğundan herhangi bir iyilik elde etmiş olmuyoruz.

DEPRESYONUN ÇARESİ

- İkisi arasında denge mi, fark mı önemli?

- Oran önemli. Omega-6’yı o kadar fazla alıyoruz ki, almış olduğumuz azıcık omega-3’ü de değerlendirmeden vücuttan hemen atıyoruz. Omega-3 olmayınca hücre duvarına veremiyorsunuz. Hücre duvarı da omega-3’ten oluşuyor. Vücut da asıl malzemeyi bulamadığı zaman gecekondu yapar gibi ne bulursa onla hücreyi onarıyor. Omega-3 yerine, omega-6 yağ asidi olan araşidonik asidi kullanıyor. Ama bu asit bütün stres komalarının hammaddesi. Gecekondunuzu el bombasıyla örmüş oldunuz. Dışardan biri taş atsa havaya uçacak.

- Ama o zaman da ben size stres ilaçları satacağım.

- Tabii. Omega-3’ten zengin beslenen toplumlarda depresyon çok az oranda görülüyor. Zihinsel performans artıyor. Beynimizdeki toplam yağ asidinin yarısı omega-3 olmak zorunda. Ama biz vücudumuza bunu sunamıyoruz.

ÇAY VE ZEKA

- Beslenmeyle doğrudan ilişkili öyle mi?

- Aynı şey mesela demir için de geçerli. Zamanında Türkiye’nin yarısı aptaldır lafı çok tepki yarattı. Bunu bu şekilde ifade etmek hoş olmadı, ama Türkiye’nin yarısında demir eksikliği, kansızlığı var. Demir eksikliği zihinsel eksiklik yaratır. Sonuçta demir üstünden düşünürsek Aziz Nesin haklıydı.

Türkiye’de çay tüketiminin de buna katkısı var. Demirin emilimini olumsuz yönde etkiliyor. Ama diğer taraftan çay iyi bir anti oksidan.

- Yemekten hemen sonra çay içme adetimiz var. Doğru mu?

- Şekerle içmediğiniz takdirde hiçbir zararı yok. Yemekten hemen sonra çay içilebilir.

- Demirin emilimini engellediği için iki saat sonra içmek gerektiği söyleniyor.

“ÇAYI ŞEKERSİZ İÇİN!”

- Üç saat.  Ben tekrar omega-3’e dönmek istiyorum. Çünkü hayati bir olay. Omega-3’ün eksikliği insanları şeker hastalığına itiyor. Damarların sertleşmesine yol açıyor. Pıhtılaşabilirlik oranın artmasına, dolayısıyla kalp damarının veya beyin damarının pıhtıyla tıkanıp “inme” veya “enfarktüs” olmasına yol açıyor. Bir yandan omega-3 kaynaklarımız çok azaldı Toplum olarak zaten balığı çok az tüketiyoruz. Omega-6’yı çok tükettiğimiz için omega-3’ün yolunu kesiyoruz.Artık kesin olarak biliyoruz ki, ayçiçeği ve soya yağı kansere sebep olabiliyor. Akciğer kanseri, meme kanseri, kalın bağırsak kanseri, şeker hastalığının oluşumunu kolaylaştırıyor.

- Ayçiçeği de bir bitki. Neden zararlı? Kimyasal yapısından dolayı mı, üretim hatasından mı?

- Kimyasal yapısından. Kültür bitkisidir. Omega-6 yağ asidi içerdiği için. Mesela zeytinyağı omega-9 yağıdır. Tekli doymamış yağdır ve omega-3 ün emilimine hiçbir zararı yoktur. Ayrıca ayçiçeği yağının bir olumsuzluğu daha var. Pişirme esnasında maruz kaldığı ısıdan sonra birtakım yapay yağ asitlerine dönüşüyor. Biz bunlara trans yağ asitleri diyoruz. Bu yağ asitleri de yine kolesterolu oksitleyerek damar sertliği yapıyor. Diğer taraftan trans yağ asidi beyindeki sinir kılıflarına girerek beyindeki iletiyi bozuyor ve parkinson, alzheimer gibi hastalıklara sebep oluyor.

*yazı şuradan alıntıdır.

Şekersiz Geçen 1 Ay #nosugarchallenge

Şekersiz beslenme deyince internette kendi kurallarıyla şekersiz beslenmeyi başarmış yerli yabancı onlarca hikaye bulmak mümkün. İnsan biraz araştırınca heves ediyor, biraz daha araştırınca heyecanlanıyor ve en son That Sugar Film’i izleyince rayından çıkıp o gün derhal şekeri kesmeye karar veriyor. Dediğim gibi herkesin farklı kurallar çerçevesinde gerçekleştirdiği bu beslenme şeklinde ben de kendi kurallarımı kendim koydum.  Şekersiz beslenmeyi denemekteki amacım damağıma şeker tadını olabildiğince unutturmak, vücudumda yarattığı değişiklikleri gözlemleyebilmek  ve beni daha ‘sağlıklı beslenme odaklı’ bir bilince taşımasını hedeflemek olduğu için de şekersiz diyetimin, ortalamanın biraz üstü bir zorlukta olduğunu söylemek pek yanlış olmaz.  Şekersiz beslenmemi düzenlerken hangi yiyecekler kan şekerimde ani iniş çıkışlara sebep olur diye düşünerek düzenleme yaptım ve dolayısıyla bir çok şeyi hayatımdan çıkarmış oldum. 

Mart ayı boyunca bunları asla tüketmedim;
-          İlave şeker içeren besinler (çikolata, reçel, fıstık ezmesi vs.)
-          Doğal şeker içeren ve şeker oranı yüksek olan besinler (bal, pekmez, kuru üzüm, hurma vs.)
-          Şekerli gazlı-gazsız içecekler, alkollü içecekler ve %100 doğal meyve suları (kola,bira, şarap, icetea, paketli/doğal meyve suları vs.)
-          İşlenmiş beyaz un içeren besinler (ekmek, pasta,kek, börek, poğaça, light bisküviler, makarna vs.)
-          Basit karbonhidrat olarak nitelendirilen ve kan şekerinde ani yükselişlere sebep olan besinler (pirinç, patates vs.)
-          Paketli koruyucu içeren hazır gıdalar (cips, gofret, diyet ürünler, akla gelen her türlü abur cubur vs.)

Bunları ise limitli tüketmeye özen gösterdim;
-          Bakliyatlar
-          Meyveler
-          Kuru meyveler
-          Bulgur
-          Domates salçası
-          Kızartma (1-2 kez sadece balık)
-          İşlenmiş gıdalar (Sucuk, salam, füme et gibi)
-          Sağlıklı karbonhidratlar (Yulaf ezmesi, kinoa vs.)

Öte yandan “ee ne yedin o zaman?” derseniz bunlara da Allah ne verdiyse gömüldüm;
-          Et ve et ürünleri
-          Süt ve süt ürünleri
-          Sebzenin her türlüsü
-          Kuru yemiş (ceviz, badem, fındık, fıstık)
-          Sağlıklı yağlar (Tereyağı, zeytinyağı, avakado ve kuruyemiş)
-          Sağlıklı tohumlar (Chia, keten, çörekotu)

Peki bir ay içinde nasıl yaşadım?
-          İlk birkaç gün internette de okuduklarımın etkisiyle sürekli tatlı krizine girmeyi bekledim ama beklediğim krizler hiç de öyle şiddetli gelmedi. Bir ay içinde belki iki üç kez gözüm dönmüşçesine yemeğe saldırmak istedim ama neyse ki her seferinde sağlıklı alternatiflerle orta yolu bulmayı başardım.
-          İnternetteki yazılarda şekeri bırakırken insanların daha kolay sinirlendikleri, depresif oldukları ve deli baş ağrıları çektikleri falan yazıyordu ama bana bunların hiçbirisi olmadı. Bunu da zaten normalde çok da fazla şeker tüketmeyişimize bağladım.  Bence ülke olarak hamur işlerine olan bağımlılığımız şekere olan bağımlılığımızın önüne geçiyorken Amerikan tarzı beslenen yabancılar şekeri bırakırken bizden çok daha fazla zorlanıyor.
-          Herkesin en merak ettiği  şey olan kilo kaybı konusuna gelirsek… Bu süreçte ben de deneyen diğer herkes gibi kilo verdim. Üstümden atmak isteğim 3-4 kilo vardı ve ben 1 Marttan 1 Nisana kadar bu kiloların tam 2,8’ini verdim.  Bu gözle görülür değişimi çevremdeki herkes fark etti ve kıyafetlerimin hepsi net bir şekilde bollaştı. Gel gelelim ben bu 1 ay içinde yoğun bir şekilde spor da yaptım. Haftada minimum 3 ve genellikle 4 kez ağırlık ve kardiyo çalıştım ve de eminim bu kilo kaybında bu egzersizlerin de büyük rolü vardı. Dolayısıyla vücut kitlenize göre kilo kaybında çok büyük değişiklikler gözlemeyi ummak bana kalırsa realistik olmaz.  Ne biliyim şekeri bırak ayda 6-7 kilo ver falan… Nasıl ki bu kilolar 3-5 poğaça börekle gelmiyorsa, üç-beşini eksik yiyince de maalesef gitmiyor.
-          Bir ay boyunca çok aç kaldın mı derseniz eğer, ilk birkaç günkü alışma sürecinde bi afalladım belki ama çok kısa bir sürede düzenimi buldum ve o günden sonra hiç aç kalmadım. İş yerinde az çorba-bol salata-ana yemeğin etleri ve sebzeleri-yoğurt yedim, evde bol bol sebze ve protein ağırlıklı beslendim ama örneğin hiçbir zaman “aa bu çorbanın içinde unlu terbiye var bunu yiyemem” demedim. Böyle küçük miktarlarda alınan unu da hayatımdan çıkarsaydım yiyecek şey bulamayıp diyetten sıkılırım diye korktum ve çok ufak ayrıntılarla kendimi darlamadım.  Şekersiz beslenmeye alıştıkça ve kan şekerim düzene girdikçe artık öğünler arasında açlık hissetmez olmuştum ve dolayısıyla takip eden öğünde de yediğim şeylerle hep tok hissedebildim.
-          Bu süreçte şeker ihtiyacımı karbonhidrat, süt ve süt ürünleri gibi şeylerden karşıladım ve bunun yanında kendime her gün sadece 1 meyve tüketme izni verdim.  Bir ay içinde belki 1,5-2 kilo muz, 1 kilo falan portakal ve yarım kilo kadar da çilek tüketmişimdir. Çoğunlukla her gün bir meyve tüketsem de bazı günler hiç tüketmediğim bazı günler de 1 yerine 1,5 -2 tükettiğim olmuştur. Kendimi darlamadım. Meyve yiyemediğim zaman çok sevdiğim kuru inciri kendime haram etmedim ve 1 ayda belki 15 civarı da küçük boy kuru incir tüketmişimdir.
-          Abur cuburun hiçbir türlüsünü asla ama asla tüketmedim dahası canım abur cubur çektiğinde sağlıklı alternatifler geliştirdim ve artık favori abur cuburum bunlar. Ne mi? Örneğin 1 yerli muz, 2 ceviz içi 1 bardak yarım yağlı süt benim abur cuburumdu. Eskiden önüme bunları koysalar üşenmeden bakkaldan gidip çikolata alır onu yerdim de yine de bunlara yan bakmazdım ama meyveyi bile kısıtlı yiyince insan, inanın o yediği kadarcık meyveyi  nutella tatminiyle yiyor. Sonra hastalıklı derecede cips yerdim eskiden ama artık onu fıstık ve çekirdeğe dönüştürdüm. Canım tuzlu atıştırmalık çektiğinde bi avuç fıstık 2 avuç çekirdeği kendime hiç reva görmedim. Ayrıca harika bir spor öncesi öğünü olarak bir avuç tuzlu fıstık ve bir bardak yarım yağlı ayranı keşfettim, bundan böyle de tek geçerim.
-          Bool bool su ve bitki çayı içtim. Günde 2 litre su, iki üç kupa bitki çayı içtim. Zaten bitki çayını ezelden şekersiz olarak içer ve çok severim dolayısıyla favori içeceğim olmaları kolay oldu.  Gazlı içecek falan zaten sevmezdim, vazgeçmek zor olmadı… Alkolü, tadını ve verdiği yaşam sevincini çok severim. Şarap ve biraya da bayılırım ama bu dönemde bunların da hepsinden uzak durdum ve artık sınırlı tüketmekte de kararlıyım(bırakırım diyemem, seviyorum çünkü bırakamam)

1 ay içinde çok şey değişti
Mart ayı kendimi başarmak konusunda attığım en büyük adım oldu. Sadece 6 ay öncesinde alkol, abur cubur, sigara ve sağlıksız beslenme günlük hayatımın bir rutiniyken bu 1 ay kendimi hepsinden birden mahrum bırakmayı başardım(Sigarayı yeni yılda bırakmıştım), düzenli sporun da yardımıyla bedensel, ruhsal ve bilinç olarak birsürü değişiklik yaşadım.
-          Birkere artık düşünmeden ne buluyorsam ağzıma tepiştirme yöntemiyle yemek yememe mümkünat yok çünkü bir çok besinin faydası ve zararı konusunda çok bilinçliyim. Bile bile sağlıksız beslenemem
-          Nefis köreltmek diye bir şey varsa ben bunun canlı örneğiyim.  Bir müddet sonra insanların yanımda abur cubur yiyişleri beni hiç rahatsız etmemeye başladı ve hatta bir noktada onlar için üzülmeye başladım… Çünkü insan anca dışarıdan dikkatlice bakınca gereksiz yere yenen onca şekeri fark edebiliyor.
-          Eşim daha mutlu göründüğümü söyledi. Bence de öyle… Kendime hedef koymak ve başarabildiğimi görmek  beni her gün gururlandırdı, mutlu etti. Bazı hazlardan vazgeçmenin çok zor olduğunu düşünürdüm oysa anladım ki her şey biraz sabır ve biraz zaman işi…
-          Kendimi daha dinç hissettim. Eskiden çok büyük ve bol şekerli-karbonhidratlı öğünler yedikten sonra üstüme deli rehavet çöker gözümü açık tutamaz hep uyumak isterdim.  Oysa bu 1 ay içinde uyuyakaldığım yegane zamanlar deli gibi yardırdığım spor sonrası TV karşısıydı.
-          Acıkmadım. Hatta acıkmayışıma şaşırdım. Eskiden sabahları günde iki poğaça yerdim saat 7buçuk gibi, sonra işte öğle yemeğini edene kadar açlıktan kıvranırdım. Geçtiğimiz 1 ayda ise sabah 1 yumurta az peynir zeytin ve bir tam tahıllı wasa ile kahvaltı ediyor tee 1e kadar adam gibi acıkmıyordum… Dolayısıyla acıkma hissinin tamamiyle kan şekeri yükselişiyle ilgili olduğunu kavradım. En büyük aydınlanmam bu oldu belki de… Çünkü insanın karnı acıkmayınca  gözü de acıkmıyor ve diyet yapmak, sağlıklı beslenmek çok kolaylaşıyor.
-          Canan Karatay’ı anladım. Her ne kadar sorulan her ilgili ilgisiz konuyu bir şekilde şeker tüketimine getirip insanların hayatına “ŞEKER YEMEYİN” diye karabasan gibi çöktüyse de aslında adam bayaa haklı beyler.
-          İnsanlara örnek oldum. Bu süreçte “ama ben tatlıyı asla bırakamam” diyen insanlara örnek olup, bilinçlenmelerinde rol oynadım. İş yerinde iki arkadaşım benim deneyimlerimden sonra şekeri bıraktı.  Eşimse önce “beni karıştırma ne yaparsan yap” dedi ama sonrasında 1 ay boyunca %100 olmasa da %80 oranında bana eşlik etti ve 4 kilo kadar da o verdi.
Yanisi denemekle kaybetseniz kaybetseniz anca kilo kaybedersiniz. İnsanoğlu her şeye alıştığı gibi şekersizliğe de alışıyor, ekmeksizliğe - hamursuzluğa da alışıyor… Ama hayatınızın sadece 1 ayını böyle disiplinli bir şekilde beslenmeye adayabilirseniz beslenmenin hiç de o kadar karmaşık olmadığını kavrayabilir ve geleceğinize – sağlığınıza çok büyük yatırım yapmış olursunuz.

Bu arada tam araştırmadığımdan bilmiyorum ama şekersiz bir hayatın diyabet, tansiyon, kalp  ve benzeri daha bir çok hastalığa nasıl iyi geldiği ve aşırı şeker tüketiminin bizleri nasıl günden güne zehirleyip ölüme götürdüğüyle ilgili onlarca araştırma bulabilirsiniz. İşin bir de bu boyutu var…
 
Sonuç olarak 75 yaşına geldiğinizde hedefiniz aşağıdakilerden hangisi olurdu?
A) Hala hayatta olmak
B) Kendi başına tuvaletini yapabilmek
C) Her gün dışarı çıkıp egzersiz yapabilmek

C diyorsunuz biliyorum. C  mümkün arkadaşlar…
C mümkün :)

 *resimdeki bayan 75 yaşında bir body-building sporcusu
**içerik vejetaryen olmadığım dönemlerde hazırlandığı için et  yemeyle ilgili konular içermektedir.